Pierwsze wyniki naszego badania nt. edukacji zdalnej. Samopoczucie psychiczne po okresie zdalnej edukacji pogorszyło się najbardziej u nauczycieli

Pierwsze wyniki naszego badania nt. edukacji zdalnej. Samopoczucie psychiczne po okresie zdalnej edukacji pogorszyło się najbardziej u nauczycieli

Przeładowani informacjami, z obniżonym nastrojem i tęskniący za bezpośrednim kontaktem – tak rok szkolny kończą uczniowie, rodzice i nauczyciele, czego dowodzą pierwsze wyniki zakończonego właśnie badania naukowego „Zdalne nauczanie a adaptacja do warunków społecznych w czasie epidemii koronawirusa”.

Badaniem objęci zostali nauczyciele, uczniowie i rodzice z wybranych szkół podstawowych i ponadpodstawowych w całej Polsce. Dzięki wiedzy na temat każdej z trzech grup udało się otrzymać pełny obraz tego, jak z edukacją zdalną poradzili sobie wszyscy jego uczestnicy.

Już z pierwszych wyników wyłania się obraz niejednorodny i nie do końca negatywny – mówi dr hab. Grzegorz Ptaszek, prof. AGH, pracownik Wydziału Humanistycznego AGH oraz prezes Polskiego Towarzystwa Edukacji Medialnej i kierownik badania. – Przykładowo, z jednej strony większość nauczycieli deklaruje, że zna więcej narzędzi i zasobów online umożliwiających realizację edukacji zdalnej oraz lepiej ocenia swoje przygotowanie do prowadzenia lekcji online, z drugiej zaś znaczna część z nich twierdzi, że ich samopoczucie psychiczne jest gorsze niż przed pandemią. W przypadku uczniów z kolei połowa z nich ocenia lekcje prowadzone przez nauczycieli jako mniej atrakcyjne niż przed pandemią, natomiast relację z wychowawcą nieco ponad 60% ocenia tak samo przed i po pandemią. Takie wyniki nas jako badaczy nie do końca zaskakują, ponieważ od początku widać było dużą determinację szkół i nauczycieli do szybkiego nadrabiania zaległości w przygotowaniu się do nowej rzeczywistości szkolnej

Wybrane, pierwsze wyniki z badania przedstawione zostały w prezentacji „Zdalna edukacja– gdzie byliśmy, dokąd idziemy?”, do pobrania na stronie: www.zdalnenauczanie.org. A oto najważniejsze z nich:

Obszar dobrostanu:

• Uczniowie, rodzice oraz nauczyciele twierdzą, że ich aktualne samopoczucie psychiczne oraz fizyczne jest gorsze w porównaniu do czasu sprzed pandemii.

• Obniżenie samopoczucia psychicznego oraz fizycznego dotyka przede wszystkim nauczycieli, w drugiej kolejności rodziców. 

• Około 20% badanych uczniów twierdzi, że ich zdrowie psychiczne i fizyczne poprawiło się w porównaniu do czasu sprzed pandemii.

• Czas spędzony przed ekranem i w internecie w okresie zdalnego nauczania zasadniczo wzrósł w grupie badanych uczniów i nauczycieli. Dotyczy to nie tylko dni powszednich, ale również weekendów.

• Wśród uczniów, rodziców oraz nauczycieli widoczne są wyraźne symptomy nadużywania mediów cyfrowych. Przemęczenie, przeładowanie informacjami, niechęć do korzystania z komputera i internetu oraz rozdrażnienie z powodu ciągłego używania technologii informacyjno-komunikacyjnych to najczęściej występujące objawy zmęczenia cyfrowego. 

Obszar technologii i kompetencji cyfrowych:

• Prawie 60% rodziców ocenia co najmniej dobrze przygotowanie nauczycieli i szkół do prowadzenia zdalnej edukacji..

• 45% nauczycieli czuje się przygotowanych w stopniu małym i umiarkowanym do prowadzenia zajęć w sposób zdalny.

• Nauczyciele najczęściej pracują metodami podającymi (wyświetlanie filmu, prezentacji, publikowanie treści), zdecydowanie rzadziej korzystają z metod aktywizujących (quizy, dzielenie na grupy i wspólna praca online).

• Połowa badanych uczniów ocenia lekcje prowadzone zdalnie jako mniej atrakcyjne niż przed pandemią.

Obszar relacji:

• Ponad połowa uczniów uważa, że ich relacje rówieśnicze  w klasie przed pandemią były lepsze.

• Co piąty uczeń ma poczucie że relacje z wychowawcą/wychowawczynią były lepsze przed pandemią.

• Nauczyciele często wskazują w pytaniach otwartych, że tęsknią za bezpośrednimi relacjami offline z uczniami.

• Edukacja zdalna negatywnie przekłada się na relacje osobiste/domowe wielu nauczycieli.

Jak dodaje prof. Jacek Pyżalski z Wydziału Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu: – Badanie uwypukliło konieczność dbałości o relacje w edukacji zdalnej zarówno w kontakcie nauczyciel uczeń, jak i pomiędzy młodymi ludźmi. Nasze intuicje zamieszczone w wydanej na początku pandemii książce “Edukacja czasach  pandemii wirusa COVID-19. Z dystansem o tym, co robimy obecnie jako nauczyciele” (do  pobrania: zdalnie.edu-akcja.pl) zostały w pełni potwierdzone wynikami badań.

Raport ze wszystkimi wynikami badania „Zdalne nauczanie a adaptacja (…)” zostanie zaprezentowany jesienią 2020 roku. Zebrane dane posłużą do sporządzenia raportu naukowego i opracowania rekomendacji związanych z przygotowaniem nauczycieli, rodziców i uczniów do wdrażania rozwiązań edukacji cyfrowej oraz zdalnego nauczania w edukacji formalnej. Powstałe materiały zostaną udostępnione bezpłatnie dla każdego internauty oraz przekazane podmiotom związanym z kształtowaniem oświaty w Polsce. 

Chociaż pełen raport z badania ukaże się na początku najbliższego roku szkolnego, bo przed nami jeszcze czas analizy wszystkich danych, zdecydowaliśmy się od razu po zakończeniu badania opublikować kilka bardzo istotnych wyników – mówi dr Maciej Dębski, prezes Fundacji Dbam o Mój Zasięg i członek zespołu badawczego. – Czas wakacji będzie wypełniony analizami doświadczeń dotyczących realizacji obowiązku zdalnego nauczania w ostatnich miesiącach. Wierzymy, że wiedza pozyskana zarówno w naszym badaniu jak i w innych zaprezentowanych ostatnio raportach, które cytujemy w publikacji, posłuży do wypracowania najlepszych rozwiązań dla edukacji, nie tylko zdalnej. 

Organizatorami projektu są: Polskie Towarzystwo Edukacji Medialnej, Fundacja Dbam o Mój Zasięg i Fundacja Orange. Badaniu patronuje Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu Gdańskiego oraz Wydział Humanistyczny Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.

Szczegóły na: www.zdalnenauczanie.org.

INFORMACJE O ORGANIZATORACH

Polskie Towarzystwo Edukacji Medialnej

Polskie Towarzystwo Edukacji Medialnej jest ogólnopolskim i interdyscyplinarnym stowarzyszeniem naukowym, zrzeszającym teoretyków i praktyków edukacji medialnej. Powstało w 2012 roku w odpowiedzi na wyzwania związane z funkcjonowaniem człowieka w świecie mediów cyfrowych. Celem stowarzyszenia jest popularyzacja wiedzy na temat świadomego i krytycznego korzystania z różnych mediów przez różne grupy użytkowników. http://ptem.org.pl/

 Fundacja Dbam o Mój Zasięg

Fundacja Dbam o Mój Zasięg zajmuje się promocją odpowiedzialnego korzystania z nowych technologii i profilaktyką fonoholizmu. Fundacja realizuje badania naukowe, kampanie edukacyjne oraz realizuje na terenie całej Polski szkolenia dla dzieci, młodzieży i dorosłych, społeczności szkolnych oraz pracowników firm. Eksperci Fundacji pomagają tworzyć programy profilaktyczne na poziomie krajowym i samorządowym. www.dbamomojzasieg.com 

Fundacja Orange

Fundacja Orange od 15 lat uczy, jak odpowiedzialnie i twórczo korzystać z technologii. Prowadzi projekty edukacyjne, w których dba o cyfrowe kompetencje dzieci, młodzieży i nauczycieli.  Wspiera ich również w czasie edukacji zdalnej. Zorganizowała webinary dla nauczycieli o prowadzeniu zdalnych lekcji. Dla dzieci przygotowała Poranki z #SuperKoderami,  podczas których uczą się podstaw programowania, a dla starszych dzieci FabLab #wdomu, pokazujący podstawy modelowania 3D.  Wsparła także Wioski Dziecięco SOS darowizną na zakup sprzętu umożliwiającego podopiecznym zdalną naukę. https://fundacja.orange.pl/

Partnerzy badania:

Wydział Humanistyczny AGH, Wydział Studiów Edukacyjnych UAM oraz Wydział Nauk Społecznych UG.